Home

Overweging op de 10e zondag na Trinitatis

Morgendienst in De Open Hof te Rijssen

Lezingen: Jesaja 51:1-6 en Mattheus 16:21-27

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

wie zijn uw helden? Wie zou er wat u betreft een standbeeld verdienen? Sinds kort is er een tijdschrift dat ons een beetje op weg helpt. Het heet, heel verrassend, ‘Helden’. De glimmende full-colorpagina’s barsten van de foto’s van onze huidige helden: Arjen Robben, Dafne Schippers, Bau en Lau en allemaal andere sporters die de afgelopen zomer een claim to fame hebben kunnen doen. Helden staan voor ons op een voetstuk. Ze hebben een status aparte waar je niet bij kunt. En tegelijk is dat de aantrekkingskracht, de droom die in onze cultuur gevoed wordt: dat je zelf op een dag een held kan zijn. Vandaar al die jongens met shirts van Van Persie en Graziano Pelle-kapsels, vandaar alle wervelende Holland’s got talent achtige shows. Want je zal maar stiekem een extreem getalenteerd zanger zijn, maar ondertussen je dagen slijten als glaszetter of loodgieter of schooljuf. Of je zal maar een groot schrijftalent hebben, maar ondertussen in de horeca je huur bij elkaar moeten verdienen. Je zal maar in de sleur van alledag bezig zijn je eigen claim to fame, je eigen heldendom mis te lopen. Zolang je zelf nog geen held bent, ben je bezig er ooit misschien wie weet een te worden. Zolang je nog geen held bent, heb je in elk geval de helden uit de sport, de zangwereld of wie ook maar je held is.

En ondertussen, na het WK voetbal en de Tour de France, en voor een nieuw seizoen met nieuwe rijzende sterren, zijn wij hier weer bij elkaar rond het verhaal van Jezus van Nazareth. Misschien vindt u het heel gewoon dat we dat doen, dat is toch min of meer de afspraak. Ik bedoel, u zal toch raar staan te kijken, als ik u vanmorgen de wijze levenslessen van pakweg Linda de Mol of Robin van Persie voor zou houden ter inspiratie, zodat u er weer een weekje tegenaan kunt. Maar, misschien door de macht der gewoonte, misschien doelbewust, lezen wij hier opnieuw een verhaal over Jezus. In onze cultuur waarin heldendom zo belangrijk is, is dat een rare gewoonte. Sowieso omdat nog maar een handjevol mensen in Nederland dat doet en u beseft vast dat het zondagse straatbeeld hier in Rijssen wat afwijkt van het gemiddelde. Maar ook omdat Jezus van Nazareth allesbehalve een held is. Hij voorziet niet in onze behoefte aan helden.

Dat wordt duidelijk als we het verhaal erbij pakken. Daarin maakt Jezus voor het eerst aan de leerlingen duidelijk dat zijn weg naar het lijden in Jeruzalem voert. Hij gaat het niet uit de weg, hij weet waar het heen gaat, en hij kiest er zelf voor. Mattheus beschrijft het alsof het voor hemzelf al duidelijk was, maar hij moet het nu ook de kring van zijn leerlingen laten zien. Het is een scharniermoment in het boek. Alle show, voorzover die er was, en al zijn onderwijs, alles wat van Jezus een held zou kunnen hebben gemaakt, staat vanaf dit moment in het teken van zijn naderende dood. Hij voorvoelt dat zelf, en hij kiest die weg, omdat hij weet dat het Gods weg met hem is. Hij durft zijn ondergang te kiezen, omdat hij een grenzeloos vertrouwen in zijn God heeft.

Maar Petrus springt ervoor, als hij Jezus hoort praten over zijn dood. God verhoede het, dat nooit. Dat zal niet gebeuren. Petrus laat hem niet van zijn sokkel vallen. Stel je voor, dan stort het hele sprookje ineen. En zijn reactie verdient toch de nodige sympathie, nietwaar. In wat voorafgaat aan de lezing vraagt Jezus aan zijn leerlingen: wie zeggen jullie dat ik ben? En dan is het Petrus die met zijn belijdenis komt: u bent de Messias, de Zoon van de levende God. Jezus prijst hem zalig, en geeft hem de sleutels van het koninkrijk in handen. Je begint te denken dat Petrus het aardig begrepen heeft, je ziet dat zijn geloof groeit. En het zou natuurlijk zonde zijn als het hele zaakje, die hele toekomst zomaar in elkaar stort. Wat wil je ook, als je net tot onderdirecteur van ’s hemels zalen bent benoemd? Beter houd je de zaak draaiende, beter blijft Jezus in leven.

Maar ongekend fel reageert hij: ga weg achter mij, Satan! Jezus laat zich niet tot een held maken. Als er al zoiets is als het heldendom van Jezus, dan gaat dat met spot en cynisme gepaard. Hij is een koning, maar op een ezel, met een doornenkroon, een nepmantel, een spottend bordje boven zijn hoofd: Koning van de Joden. Zijn heldendom wordt op de korrel genomen en hij onderneemt er niets tegen. Hij laat zich niet tot een held maken. Niet door Petrus, niet door ons. Want ook in onze tijd worden er genoeg pogingen ondernomen om Jezus op een sokkel te zetten, om hem tot voorwerp van onze behoefte aan helden te maken. We maken hem het centrum van een Nederpop voorstelling, we hebben winkels voor hem vol met armbandjes en plaatjes van opgaande zonnen en machtige wolkenluchten. We poetsen de kerk een beetje op, zodat ze met de eisen van onze tijd mee kan. We organiseren worshipevents met vette lichtshows, en we trekken op zondag mooie kleren aan. Allemaal voor onze held.

Maar beste mensen, dat hoeft allemaal niet van de held. we hoeven zijn imago in deze wereld niet op te poetsen. We hoeven niet te laten zien dat geloven best redelijk is. We hoeven hem niet groter, mooier en machtiger te maken dan hij is. Want voor je het weet, horen we dan Jezus dezelfde dingen zeggen als pakweg Robin van Persie of Linda de Mol. Dat, als je je leven wilt behouden, je toch vooral goed naar jezelf moet luisteren, en voor jezelf moet durven kiezen. Dat, als je niet wilt dat het leven er bij inschiet, jijzelf de regie moet nemen, dat je jezelf tot een succes kunt maken als je wilt.

Maar we horen Jezus wat anders zeggen. Wie achter mij aan wil gaan, neme zijn kruis op zich. Wie zijn leven wil behouden zal het verliezen, maar wie het verliest, zal het behouden. Wat heb je eraan de wereld te winnen, als het leven er bij inschiet? Jezus kiest niet voor aan zelfgemaakt succes, maar hij gaat de weg van het lijden. En wie hem van die weg af wil houden, is misschien wel meer bezig met zijn eigen succes, dan met waar het God om te doen is in deze wereld. Want het is God die de stem van de mensen verneemt, die niet het vermogen hebben zich eens netjes aan te kleden, die zichzelf niet uit het moeras omhoog kunnen trekken. En Jezus heeft begrepen wat God wil: al die verloren mensen weer aan het licht brengen, al die lijdende mensen in de ogen kijken. En voor hem is er maar een weg om dat te doen: dat is, in plaats van een held, zelf een lijdend mens te worden.

En dat is dan evangelie, goed nieuws. Want het betekent dat mijn mislukkingen mogen er zijn. Het betekent dat ik geen held hoef te worden, dat ik mag stoppen om mezelf op te poetsen zodat het nog wat lijkt. Dat ik mezelf niet hoef te spiegelen aan al die helden die in onze tijd op de schouders gaan. Dat ik niet hoef te slagen om er bij God toe te doen. Ik hoef geen succesvolle zaak te hebben; geen perfecte moeder, geen woest aantrekkelijke echtgenoot te zijn, laat staan een topsporter of professioneel zanger. Ik ben, met alles wat er aan mij mankeert, allang in Gods ontferming opgenomen. Ik mag loslaten waar ik me krampachtig aan vasthoud, alles waarvan ik denk dat het mij mijn leven zal redden. Pas als ik dat loslaat, sterker, als ik mijzelf loslaat, mijn hele ik, mijn ego, dan zal ik het leven behouden. Dan schiet het leven er niet bij in, maar krijgt het eindelijk zijn glans terug.

Hoeven we dan helemaal niks? Nou ja, we moeten het kruis op ons nemen, zegt Jezus, willen we hem volgen. Die bij ons ingesleten uitdrukking, wil zoiets zeggen als dat we niet weglopen bij het lijden en de pijn

niet die van onszelf, en niet die van anderen. Maar mijn God, dat is nogal wat, denk ik van schrik. Want als je al het lijden, de hele zelfkant van de samenleving in de ogen wilt kijken en echt je best wilt doen voor een rechtvaardiger wereld, nou, dan neem je nogal wat op je schouders. Een kruis, zogezegd. Maar mijn juk is zacht, en mijn last is licht, zegt Jezus eerder in Mattheus. Het is niet niks, maar in ieder geval is het kruis beter te dragen dan het drukkende gewicht van een heldenstatus. Want nog voor we door de make-up zijn, nog voor de spotlights aangaan, zijn wij al geliefde kinderen Gods die ons leven als nieuw hebben teruggekregen.

Amen

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s